صرافی غیرمتمرکز چیست؟

صرافی غیرمتمرکز(DEX) برخلاف صرافی‌ متمرکز، بر روی شبکه‌ی غیرمتمرکز عمل میکنند و به کاربران این امکان را میدهند که بدون نیاز به واسطه، ارزهای دیجیتال را مستقیما خرید و فروش کنند.

تفاوت صرافی متمرکز و غیرمتمرکز

صرافی‌های سنتی تحت نظارت نهادهای مرکزی مانند بانک‌ها فعالیت میکنند و مسئولیت نگهداری وجوه کاربران و نظارت بر معاملات را بر عهده دارند. این صرافی‌ها همچنین خدماتی از جمله امنیت و بیمه برای دارایی‌های واریز شده ارائه میدهند.

در عوض، صرافی غیرمتمرکز بدون نیاز به نهاد مرکزی عمل کرده و معاملات به صورت همتا به همتا انجام میشود. این صرافی‌ها از قراردادهای هوشمند برای مدیریت تراکنش‌ها استفاده میکنند و کاربران کنترل کامل کلیدهای خصوصی کیف پول خود را در اختیار دارند.

صرافی‌های غیرمتمرکز بر بستر بلاکچین‌هایی مانند اتریوم ساخته شده‌اند و به کاربران اجازه میدهند که به طور مستقیم از کیف پول‌های خود برای معاملات استفاده کنند. در مقابل، صرافی‌های متمرکز نیاز دارند که کاربران وجوه خود را به کیف پول صرافی واریز کنند و به این ترتیب مقداری از کنترل دارایی‌های خود را از دست میدهند.

مزایای صرافی غیرمتمرکز

صرافی‌های غیرمتمرکز مزایای زیادی دارند که موجب جلب توجه بیشتر کاربران ارزهای دیجیتال شده است، از جمله افزایش حریم خصوصی و استقلال بیشتر برای کاربران.

این صرافی‌ها همچنین قادرند انواع مختلف توکن‌ها را بدون نیاز به بررسی توسط نهادهای مرکزی فهرست کنند، که به پروژه‌های جدید این امکان را میدهد که پیش از ورود به صرافی‌های متمرکز، در این صرافی‌ها مورد معامله قرار گیرند.

علاوه بر این، صرافی‌های غیرمتمرکز ریسک طرف مقابل را کاهش داده و با بهره‌گیری از قراردادهای هوشمند، شرایطی برای ایجاد محصولات مالی نوآورانه فراهم می‌آورند. به علاوه، صرافی های غیرمتمرکز DEX با بهینه ‌سازی نقدینگی و شرایط معاملاتی، کیفیت خدمات ارائه شده به کاربران را ارتقا میدهند.

ویژگی های کلیدی صرافی های غیرمتمرکز

صرافی‌های غیرمتمرکز به کاربران این امکان را میدهند که به ‌طور مستقیم از کیف پول‌های خود معامله کنند و کنترل کامل بر دارایی‌هایشان داشته باشند. این صرافی‌ها از استخرهای نقدینگی استفاده میکنند که توسط تأمین ‌کنندگان نقدینگی تأمین شده و مشکلات نقدینگی را برطرف میکند. تأمین‌کنندگان از کارمزدهای تراکنش‌های انجام‌شده بر روی جفت‌های تأمین‌شده خود سود کسب میکنند، اما ممکن است با ریسک‌هایی نظیر ضررهای موقتی مواجه شوند.

این صرافی‌ها از مدل‌های مختلفی مانند سازندگان بازار خودکار (AMM) و صرافی‌های با دفتر سفارش برای تسهیل معاملات بهره می‌برند. علاوه بر این، صرافی های غیرمتمرکز DEX نقدینگی را از چندین صرافی جمع‌آوری کرده و شرایط معاملاتی را با کاهش لغزش و بهینه‌سازی هزینه‌های مبادله و قیمت توکن‌ها بهبود میبخشند.

ملاحظات امنیتی در صرافی های غیرمتمرکز

در صرافی‌های غیرمتمرکز، کاربران کنترل کامل بر دارایی‌های خود دارند و این دارایی‌ها تا زمان معامله در کیف پول‌هایشان باقی میماند، که خطر نقص امنیتی صرافی را کاهش میدهد. با این حال، مسئولیت حفاظت از دارایی‌ها و کلیدهای خصوصی بر عهده کاربران است و در صورت گم کردن کلیدها یا ارسال اشتباهی وجوه، امکان اصلاح وضعیت وجود ندارد.

استفاده از قراردادهای هوشمند نیز با خطراتی همراه است، زیرا این قراردادها ممکن است دارای آسیب‌پذیری‌های امنیتی باشند، هرچند بسیاری از DEXها قراردادهای خود را بررسی میکنند. همچنین، تنوع بالای توکن‌ها در DEXها ممکن است شامل توکن‌های تأیید نشده یا کلاهبرداری‌ها باشد و کاربران باید قبل از معامله تحقیق کنند.

صرافی‌های غیرمتمرکز محبوب در بازار ارزهای دیجیتال

Uniswap یکی از صرافی‌های غیرمتمرکز معروف است که بر روی بلاکچین اتریوم ساخته شده و با استفاده از مدل سازنده بازار خودکار، به کاربران این امکان را میدهد که مستقیماً از کیف پول‌های خود معامله کنند و نیازی به دفتر سفارشات نباشد. این پلتفرم همچنین اجازه میدهد هر توکنی فهرست شود و به پروژه‌های جدید فرصت ارائه میدهد.

Curve Finance بر روی تجارت استیبل کوین‌ها تمرکز دارد و با استفاده از الگوریتم‌های خودکار، معاملات با لغزش و هزینه‌های کم را برای جفت‌های استیبل کوین ارائه میدهد.

Balancer به عنوان مدیر پرتفوی خودکار و تأمین‌کننده نقدینگی عمل میکند و به کاربران امکان ایجاد استخرهای نقدینگی با توکن‌های متعدد را میدهد.

1inch Exchange یک صرافی غیرمتمرکز DEX است که نقدینگی را از صرافی‌های مختلف جمع‌آوری کرده و با تقسیم معاملات بین چندین صرافی، لغزش را به حداقل رسانده و معاملات مؤثری ارائه میدهد.

چالش‌ها و محدودیت‌های صرافی‌های غیرمتمرکز

صرافی‌های غیرمتمرکز با وجود پتانسیل بالای خود برای تغییر در بخش مالی، با چالش‌ها و محدودیت‌هایی مواجه ‌اند. یکی از این چالش‌ها، پیچیدگی‌های فنی است که نیازمند دانش خاصی برای تعامل با این پلتفرم‌ها میباشد. همچنین، مسئله نقدینگی محدودیت دیگری است، زیرا DEXها به تأمین نقدینگی توسط کاربران وابسته‌اند و این میتواند منجر به لغزش بیشتر و دوری معامله‌گران بزرگ از این صرافی‌ها شود.

چشم‌انداز قانونی صرافی‌های غیرمتمرکز

چشم‌انداز قانونی صرافی‌های غیرمتمرکز (DEX) هنوز در حال تغییر و به طور کلی مبهم است. از آنجا که DEXها بدون نهاد مرکزی فعالیت میکنند، نظارت و تنظیم آن‌ها برای مراجع قانونی دشوار است و چارچوب‌های قانونی سنتی به آن‌ها اعمال نمیشود.

عدم وجود نظارت مرکزی، اجرای رویه‌های استانداردی همچون KYC و AML را پیچیده‌تر میکند. با این حال، با افزایش محبوبیت DEXها و ریسک‌هایی که به همراه دارند، نظارت از سوی نهادهای تنظیم‌ کننده افزایش یافته است.

بررسی‌هایی درباره اعمال قوانین اوراق بهادار به DEXها و الزام آن‌ها به ثبت‌نام به عنوان صرافی‌های اوراق بهادار مطرح شده است. همچنین، تنظیم‌کنندگان در حال بررسی امکان مسئول دانستن توسعه‌دهندگان DEXها به خاطر عدم تطابق با قوانین موجود هستند، در حالی که توسعه‌دهندگان میگویند فقط کد را ارائه میدهند و بر پلتفرم‌ها کنترل ندارند.