استراتژی ایران برای دور زدن تحریم ها با کریپتو

پذیرش پرداخت رمزارزی ایران برای فروش تسلیحات خارجی

ایران روند جدیدی را آغاز کرده که بر اساس آن، دولت های خارجی می توانند هزینه خرید سامانه های پیشرفته تسلیحاتی این کشور را با استفاده از رمزارز پرداخت کنند.

به نظر می رسد این اقدام تازه، بخشی از استراتژی تهران برای دور زدن تحریم های غرب باشد؛ تحریم هایی که دسترسی ایران به کانال های مالی سنتی را به شدت محدود کرده اند.

بر اساس گزارشی که اول ژانویه توسط فایننشال تایمز منتشر شد، مرکز صادرات وزارت دفاع ایران با نام «مایندکس» (Mindex)، شرایط پرداختی جدیدی معرفی کرده که امکان تسویه قراردادهای نظامی از طریق ارزهای دیجیتال را، در کنار تهاتر کالا و پرداخت با ریال ایران، فراهم می کند.

اسناد تبلیغاتی بررسی شده توسط فایننشال تایمز نشان می دهد این سیاست دست کم از حدود یک سال گذشته اجرایی شده است.

ورود رسمی صادرکننده دولتی تسلیحات به معاملات رمزارزی

مایندکس یک نهاد دولتی مسئول فروش تسلیحات ایران در بازارهای خارجی است و مدعی است با ۳۵ کشور روابط تجاری دارد. فهرست محصولات این مرکز شامل موشک بالستیک عماد، پهپادهای شاهد، ناوهای جنگی کلاس شهید سلیمانی، سامانه های پدافند هوایی کوتاه برد، سلاح های سبک، راکت ها و موشک های کروز ضدکشتی می شود.

فایننشال تایمز با استفاده از آرشیوهای اینترنتی، داده های ثبت دامنه و تحلیل های فنی، اصالت وب سایت مایندکس را تأیید کرده است. این وب سایت روی یک سرویس ابری داخلی این کشور میزبانی می شود که خود تحت تحریم وزارت خزانه داری آمریکا قرار دارد و از سوی واشنگتن به داشتن ارتباط نزدیک با نهادهای اطلاعاتی ایران متهم شده است.

خریداران بالقوه از طریق یک پورتال آنلاین و چت بات مجازی هدایت می شوند. در بخش پرسش های متداول، به طور مستقیم به ریسک تحریم ها اشاره شده و تأکید شده سیاست های این کشور در زمینه «دور زدن تحریم ها» تضمین می کند قراردادها اجرا شده و تجهیزات تحویل داده شوند.

اگرچه قیمت ها به صورت عمومی اعلام نمی شود، اما امکان بازدید حضوری از تجهیزات در داخل ایران، مشروط به تأییدهای امنیتی، برای خریداران فراهم است.

فشار تحریم ها و حرکت به سوی کانال های پرداخت جایگزین

پذیرش رمزارز به عنوان ابزار پرداخت، یکی از نخستین موارد علنی است که یک دولت به صورت رسمی فروش تجهیزات نظامی راهبردی را در ازای دارایی های دیجیتال پیشنهاد می دهد. مقام های غربی هشدار داده اند هر طرفی که از سیستم مالی سنتی برای معامله با ایران استفاده کند، با خطر قطع دسترسی به نظام های مالی آمریکا، اتحادیه اروپا و بریتانیا مواجه خواهد شد.

مقام های آمریکایی پیش تر این کشور را به استفاده از رمزارز برای فروش نفت و جابه جایی مبالغ کلان خارج از شبکه بانکی رسمی متهم کرده بودند. در ماه سپتامبر، وزارت خزانه داری آمریکا افرادی مرتبط با سپاه پاسداران را به دلیل راه اندازی یک شبکه «بانکداری سایه» مبتنی بر کریپتو تحریم کرد.

افشای این موضوع در شرایطی صورت می گیرد که فشار کشورهای غربی بر برنامه هسته ای ایران افزایش یافته است. طبق داده های مؤسسه SIPRI، این کشور در سال ۲۰۲۴ رتبه هجدهم صادرات تسلیحات در جهان را داشته و تحلیل گران به افزایش نقش تهران در بازار تسلیحات، هم زمان با کاهش توان صادراتی روسیه پس از جنگ اوکراین، اشاره کرده اند.

گسترش حضور رمزارز در اقتصاد داخلی ایران

با وجود تحریم ها، فعالیت های رمزارزی در داخل ایران همچنان در حال رشد است. برآوردها نشان می دهد حدود ۵ میلیون ایرانی به طور فعال در بازار رمزارز معامله می کنند و حجم ورودی ارزهای دیجیتال در سال ۲۰۲۵ نسبت به سال قبل ۱۱.۸ درصد افزایش یافته است.

در حال حاضر چندین صرافی رمزارزی داخلی در این کشور فعالیت می کنند که از جمله آن ها می توان به Bit24، Excoino و Nobitex اشاره کرد. هک ۸۰ تا ۹۰ میلیون دلاری صرافی نوبیتکس در ژوئن ۲۰۲۵ ضربه بزرگی بود، اما مانع ادامه پذیرش رمزارز نشد؛ موضوعی که نشان می دهد دارایی های دیجیتال تا چه حد در اقتصاد تحریمی ایران ریشه دوانده اند.

بیشتر بخوانید: پاکستان و مسیر تحول مالی با بیت کوین و توکن سازی